ฉีดฮอร์โมนทำ IVF หรือฝากไข่ อันตรายต่อเต้านมไหม? หมอสรุปให้ฟังครับ

สรุปคำตอบสั้นๆ (TL;DR): ปัจจุบัน "ยังไม่มีหลักฐาน" ว่าการฉีดฮอร์โมนเพื่อกระตุ้นไข่ (IVF/Egg Freezing) เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเต้านมในระยะยาวอย่างมีนัยสำคัญ แม้ระดับฮอร์โมนในร่างกายจะสูงขึ้นชั่วคราวระหว่างกระบวนการ แต่เป็นเพียงช่วงสั้นๆ ซึ่งต่างจากการกินฮอร์โมนวัยทองติดต่อกันหลายปีครับ

ฮอร์โมนที่ใช้ในการทำเด็กหลอดแก้วทำงานอย่างไร?
ในกระบวนการ IVF หรือการ ฝากไข่ (Egg Freezing) แพทย์จะใช้ฮอร์โมนกลุ่ม Gonadotropins เพื่อกระตุ้นให้รังไข่ผลิตไข่ได้หลายใบในรอบเดียว ส่งผลให้ระดับ Estrogen ในร่างกายสูงขึ้นกว่ารอบเดือนปกติหลายเท่าตัว

ฮอร์โมนเหล่านี้เข้าไปกระตุ้นเซลล์เต้านมได้เช่นกัน
อาจทำให้เกิดอาการตึงคัดเต้านม เจ็บ หรือรู้สึกก้อนนูนเด่นขึ้นชั่วคราว
อาการเหล่านี้มักจะหายไปเองหลังจากจบกระบวนการเก็บไข่และระดับฮอร์โมนกลับสู่สภาวะปกติ
ความกังวลเรื่องมะเร็งเต้านม
มีงานวิจัยขนาดใหญ่หลายฉบับที่ติดตามผู้หญิงที่ผ่านการทำ IVF เป็นเวลาหลายสิบปี พบว่า:

ความเสี่ยงไม่ต่างจากคนทั่วไป: อัตราการเกิดมะเร็งเต้านมในกลุ่มที่ทำ IVF ไม่ได้สูงกว่ากลุ่มผู้หญิงที่มีบุตรยากแต่ไม่ได้ทำ IVF
ระยะเวลาที่ได้รับ: เนื่องจากการฉีดฮอร์โมนกระตุ้นไข่ทำเพียงช่วงเวลาสั้นๆ (ประมาณ 10-14 วันต่อรอบ) จึงไม่ส่งผลสะสมเท่ากับการได้รับฮอร์โมนทดแทนในวัยทอง
ปัจจัยเสริม: สิ่งที่ควรระวังมากกว่าคือ "อายุที่มากขึ้น" ระหว่างการรอมีบุตร ซึ่งเป็นปัจจัยความเสี่ยงหลักของมะเร็งเต้านมโดยตรงอยู่แล้ว
ใครที่ควรปรึกษาหมอเต้านมก่อนเริ่มทำ IVF?
แม้จะค่อนข้างปลอดภัย แต่มีบางกลุ่มที่หมอแนะนำให้ตรวจคัดกรองเต้านมอย่างละเอียดก่อนเริ่มฉีดฮอร์โมน:

ผู้ที่มีก้อนเนื้อที่เต้านมอยู่ก่อนแล้ว (ควรตรวจให้แน่ใจว่าเป็นก้อนเนื้อธรรมดา)
ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งเต้านมหรือรังไข่เข้มข้น
ผู้ที่มีอายุเกิน 35 ปี (ควรทำ Mammogram/Ultrasound ประจำปีให้เรียบร้อยก่อนเริ่มกระบวนการ)
สรุปสาระสำคัญที่ต้องจำ
การกระตุ้นไข่เพิ่มระดับฮอร์โมนชั่วคราว ไม่เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งเต้านมในระยะยาว
อาการเจ็บหรือคัดเต้านมระหว่างฉีดยาเป็นเรื่องปกติที่พบได้บ่อย
การตรวจเต้านมให้ "Clear" ก่อนเริ่มทำ IVF ช่วยให้คุณแม่สบายใจที่สุดตลอดการตั้งครรภ์
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q: ถ้าเคยมีประวัติเป็นเนื้องอกเต้านมชนิดธรรมดา (Fibroadenoma) จะฉีดฮอร์โมนได้ไหม?

A: ส่วนใหญ่ทำได้ครับ แต่เนื้องอกอาจจะมีขนาดใหญ่ขึ้นเล็กน้อยขณะฉีดยา แนะนำให้อัลตราซาวด์ติดตามขนาดก่อนและหลังทำครับ

Q: การฉีดกระตุ้นไข่หลายๆ รอบ (เช่น ทำ IVF 3-4 ครั้ง) จะสะสมความเสี่ยงไหม?

A: งานวิจัยปัจจุบันยังไม่พบความสัมพันธ์ชัดเจนระหว่างจำนวนรอบที่ทำกับความเสี่ยงมะเร็งเต้านมที่เพิ่มขึ้นครับ

Q: ระหว่างตั้งครรภ์หลังทำ IVF ถ้าคลำเจอก้อนต้องทำอย่างไร?

A: ควรรีบพบหมอเต้านมทันทีครับ เพราะการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนตอนท้องอาจทำให้ก้อนบางอย่างโตเร็วขึ้น หรืออาจเป็นก้อนจากการให้นมก็ได้ ต้องวินิจฉัยแยกโรคครับ

ข้อควรระวัง: ข้อมูลนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ความรู้เบื้องต้นเท่านั้น ไม่สามารถแทนที่การวินิจฉัยโรคโดยแพทย์ได้ หากคลำพบก้อนหรือมีความผิดปกติที่เต้านม ควรรีบมาพบแพทย์เฉพาะทางเพื่อตรวจอย่างละเอียดครับ

(บทความนี้เรียบเรียงโดย นพ. โภคิน เพ็ชร์หอม ศัลยแพทย์เต้านม - หมอโภโชว์เรื่องนม)